Cáp thép là bộ phận trực tiếp chịu lực trong cơ cấu nâng của cổng trục. Khi đứt cáp cổng trục, tải đang được nâng có thể mất khả năng giữ, gây nguy hiểm cho người, hàng hóa và các bộ phận xung quanh khu vực làm việc.
Sự cố này thường không xuất hiện hoàn toàn bất ngờ. Trước khi đứt, cáp có thể đã bị mòn, han gỉ, biến dạng hoặc chịu tải không đúng điều kiện trong thời gian dài. Vì vậy, kiểm tra tình trạng cáp và bảo dưỡng cơ cấu nâng định kỳ là yêu cầu quan trọng để hạn chế rủi ro trong quá trình vận hành.
Nguồn ảnh: https://tuancautruc.com/wp-content/uploads/2026/02/tang-cuon-cap-2-tan.jpg
Những nguyên nhân phổ biến gây đứt cáp cổng trục
Cáp thép có tuổi thọ phụ thuộc vào tải trọng, tần suất làm việc, điều kiện môi trường và cách vận hành. Khi một hoặc nhiều yếu tố vượt quá điều kiện thiết kế, nguy cơ hư hỏng cáp sẽ tăng lên.
Cáp bị mòn do làm việc liên tục
Trong quá trình nâng hạ, cáp liên tục chạy qua puly và tang cuốn cáp. Ma sát lặp lại giữa cáp với các bộ phận này khiến dây thép bị mòn dần theo thời gian.
Nếu thiết bị làm việc với tần suất cao nhưng không được kiểm tra định kỳ, số lượng sợi thép bị đứt có thể tăng lên mà người vận hành không phát hiện kịp thời. Khi tiết diện chịu lực của cáp suy giảm đáng kể, khả năng chịu tải cũng bị ảnh hưởng.
Cáp bị gỉ và ăn mòn
Môi trường có độ ẩm cao, hóa chất hoặc bụi công nghiệp có thể làm tăng tốc độ ăn mòn cáp thép. Khi lớp bảo vệ và dầu bôi trơn bị suy giảm, bề mặt dây thép dễ bị oxy hóa và xuất hiện các điểm yếu.
Cáp bị gỉ không chỉ giảm tiết diện mà còn có thể trở nên giòn hơn tại những vị trí bị ăn mòn nghiêm trọng. Vì vậy, tình trạng gỉ sét cần được xử lý sớm thay vì chỉ tiếp tục bôi thêm dầu lên toàn bộ bề mặt.
Nâng tải vượt mức cho phép
Việc thường xuyên nâng hàng vượt tải trọng định mức làm tăng lực tác động lên cáp và các bộ phận của cơ cấu nâng. Trong một số trường hợp, tải bị kẹt hoặc hàng hóa không được giải phóng hoàn toàn cũng có thể tạo ra lực bất thường lên dây cáp.
Ngay cả khi chưa xảy ra đứt ngay lập tức, quá tải có thể làm giảm tuổi thọ của cáp và các bộ phận liên quan. Đây là lý do tải trọng nâng cần được kiểm soát theo đúng thông số thiết kế của thiết bị.
Dấu hiệu cảnh báo trước khi cáp bị đứt
Việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường giúp doanh nghiệp có thời gian dừng thiết bị và kiểm tra trước khi xảy ra sự cố nghiêm trọng. Không nên chờ đến khi cáp xuất hiện dấu hiệu rõ ràng như đứt nhiều sợi mới tiến hành kiểm tra.
Xuất hiện nhiều sợi thép bị đứt
Các sợi thép nhỏ bị đứt là một trong những dấu hiệu quan trọng cần theo dõi. Nếu số lượng sợi đứt tăng nhanh hoặc tập trung tại một đoạn cáp, cần đánh giá tình trạng cáp theo tiêu chuẩn và yêu cầu kỹ thuật áp dụng cho thiết bị.
Không nên chỉ cắt bỏ đoạn cáp bị hư rồi tiếp tục sử dụng nếu chưa xác định nguyên nhân. Việc cáp hỏng tại một vị trí có thể liên quan đến puly, tang cuốn hoặc điều kiện làm việc không phù hợp.
Cáp bị biến dạng
Cáp có thể xuất hiện hiện tượng bẹp, xoắn, gập, lồng chim hoặc thay đổi cấu trúc sợi. Những biến dạng này làm thay đổi khả năng chịu lực và cách cáp tiếp xúc với puly, tang cuốn.
Khi phát hiện biến dạng nghiêm trọng, cần dừng thiết bị để đánh giá thay vì cố nắn chỉnh cáp rồi đưa vào vận hành. Cáp đã bị tổn thương cấu trúc không nên được xem như cáp bình thường chỉ vì bên ngoài vẫn còn nguyên.
Cáp bị khô dầu hoặc han gỉ
Tình trạng thiếu dầu bôi trơn, bề mặt khô hoặc xuất hiện nhiều điểm gỉ cũng cần được ghi nhận trong quá trình kiểm tra. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy cáp đang chịu điều kiện làm việc không thuận lợi hoặc công tác bảo dưỡng chưa đáp ứng yêu cầu.
Đối với cổng trục, việc kiểm tra cáp nên được thực hiện đồng thời với puly, tang cuốn và cơ cấu dẫn hướng để đánh giá toàn bộ đường đi của cáp.
Cách phòng tránh đứt cáp cổng trục
Phòng ngừa hiệu quả không chỉ nằm ở việc thay cáp khi đã hỏng mà cần kiểm soát cả điều kiện vận hành và tình trạng của các bộ phận liên quan. Doanh nghiệp nên xây dựng lịch kiểm tra phù hợp với tần suất làm việc và môi trường sử dụng thực tế.
Kiểm tra cáp định kỳ
Cáp cần được kiểm tra trực quan để phát hiện sợi thép bị đứt, mòn, gỉ, biến dạng hoặc những thay đổi bất thường trên toàn bộ chiều dài có thể tiếp cận.
Đặc biệt, cần chú ý các vị trí thường chịu uốn và tiếp xúc nhiều với puly, tang cuốn. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, cần đánh giá theo tiêu chuẩn kỹ thuật trước khi quyết định tiếp tục sử dụng hoặc thay thế.
Kiểm soát tải trọng khi vận hành
Người vận hành cần tuân thủ tải trọng định mức và không sử dụng cổng trục để nâng hàng vượt khả năng thiết kế. Với hàng bị kẹt, tải nghiêng hoặc có dấu hiệu mắc vào kết cấu khác, không nên cố nâng bằng cách tăng lực của cơ cấu nâng.
Việc vận hành đúng tải không chỉ giúp hạn chế nguy cơ đứt cáp cổng trục mà còn giảm mức độ hao mòn của pa lăng, cụm phanh, puly và tang cuốn cáp.
Kiểm tra puly và tang cuốn cáp
Cáp mới nhưng làm việc với puly bị mòn hoặc tang cuốn không phù hợp vẫn có thể nhanh chóng xuống cấp. Vì vậy, khi thay cáp, doanh nghiệp nên kiểm tra đồng thời tình trạng rãnh puly, tang cuốn và các bộ phận dẫn hướng.
Nếu nguyên nhân khiến cáp hỏng không được xử lý, việc thay cáp mới chỉ giải quyết phần biểu hiện mà chưa loại bỏ nguy cơ tái diễn. Đây là điểm thường bị bỏ qua trong quá trình bảo dưỡng thiết bị nâng.
Khi nào cần thay cáp?
Không nên xác định thời điểm thay cáp chỉ dựa vào thời gian đã sử dụng. Một sợi cáp làm việc trong môi trường khắc nghiệt hoặc với tần suất cao có thể xuống cấp nhanh hơn nhiều so với cáp làm việc trong điều kiện nhẹ hơn.
Quyết định loại bỏ và thay thế cáp cần dựa trên tình trạng thực tế, mức độ mòn, số lượng sợi đứt, biến dạng, ăn mòn và các tiêu chí kỹ thuật áp dụng cho loại cáp và thiết bị. Khi chưa xác định rõ tình trạng, nên để nhân sự kỹ thuật có chuyên môn kiểm tra trước khi tiếp tục vận hành.
Kết luận
Đứt cáp cổng trục là sự cố có thể gây hậu quả nghiêm trọng nhưng thường có những dấu hiệu cảnh báo từ trước nếu doanh nghiệp kiểm tra đúng cách. Kiểm soát tải trọng, bảo dưỡng định kỳ, kiểm tra cáp cùng puly và tang cuốn sẽ giúp giảm nguy cơ hư hỏng trong quá trình khai thác.
Nếu cổng trục của nhà xưởng xuất hiện cáp mòn, gỉ, biến dạng hoặc có nhiều sợi thép bị đứt, liên hệ ngay Tuấn Cầu Trục để được kiểm tra tình trạng thiết bị và tư vấn phương án bảo dưỡng, thay thế phù hợp.
TUẤN CẦU TRỤC – CẢI TIẾN MỖI NGÀY
Website: https://tuancautruc.com/
Hotline: 09 686 55 438
YouTube: https://www.youtube.com/@tuancautruc
Facebook: https://www.facebook.com/tuancautruc
LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/tuancautruc1980
Blogspot: https://tuancautrucdl.blogspot.com/
Văn phòng: DG07-14 Khu Đấu Giá QSD đất khu tái định cư Kiến Hưng, Phường Kiến Hưng, Hà Nội.
Nhà máy: Cụm công nghiệp Phương Trung, Thanh Oai, Hà Nội.
