Trong hoạt động sản xuất công nghiệp, cầu trục và cổng trục là những thiết bị nâng hạ đóng vai trò quan trọng trong việc vận chuyển nguyên vật liệu, máy móc và hàng hóa có tải trọng lớn. Tuy nhiên, do làm việc trong điều kiện chịu tải liên tục và tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn, các thiết bị này không chỉ cần được bảo trì định kỳ mà còn phải đáp ứng các yêu cầu kiểm định theo quy định của pháp luật Việt Nam.
Không ít doanh nghiệp chỉ tìm hiểu về kiểm định khi chuẩn bị tiếp đoàn thanh tra hoặc khi thiết bị xảy ra sự cố. Thực tế, việc kiểm định đúng thời hạn không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là giải pháp giúp phát hiện sớm các hư hỏng tiềm ẩn, giảm nguy cơ tai nạn lao động và đảm bảo hệ thống nâng hạ luôn hoạt động trong trạng thái an toàn.
Vậy trường hợp nào bắt buộc phải kiểm định cầu trục? Chu kỳ kiểm định ra sao và doanh nghiệp cần chuẩn bị những gì? Dưới đây là những thông tin quan trọng mà đơn vị sử dụng thiết bị nên nắm rõ.
Nguồn ảnh: https://tuancautruc.com/quy-trinh-kiem-dinh-cau-truc/
Kiểm định cầu trục có bắt buộc không?
Câu trả lời là có, nhưng việc kiểm định sẽ phụ thuộc vào từng loại thiết bị và phạm vi điều chỉnh của các quy định hiện hành.
Cầu trục thuộc nhóm thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động
Theo quy định của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động, nhiều thiết bị nâng hạ được xếp vào nhóm thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn. Đây là những thiết bị nếu xảy ra sự cố có thể gây hậu quả lớn về người và tài sản nên phải được kiểm định trước khi đưa vào sử dụng cũng như kiểm định định kỳ trong quá trình khai thác.
Đối với các hệ thống cầu trục hoặc cổng trục đang vận hành trong nhà máy, kho bãi hay công trình xây dựng, doanh nghiệp không nên nhầm lẫn giữa công tác bảo trì và kiểm định. Bảo trì nhằm duy trì khả năng làm việc của thiết bị, trong khi kiểm định là quá trình đánh giá độc lập nhằm xác nhận thiết bị vẫn đáp ứng các yêu cầu an toàn theo quy định.
Kiểm định và bảo trì là hai công việc hoàn toàn khác nhau
Đây là điểm mà nhiều doanh nghiệp vẫn còn hiểu chưa đầy đủ.
Trong quá trình bảo trì, đơn vị kỹ thuật sẽ tiến hành vệ sinh, bôi trơn, thay thế linh kiện hao mòn hoặc điều chỉnh các thông số để thiết bị vận hành ổn định hơn. Ngược lại, kiểm định được thực hiện theo quy trình kỹ thuật với sự tham gia của tổ chức có chức năng kiểm định nhằm đánh giá toàn diện tình trạng an toàn của thiết bị trước khi tiếp tục đưa vào sử dụng.
Nói cách khác, một hệ thống được bảo trì thường xuyên vẫn có thể không đạt yêu cầu kiểm định nếu xuất hiện các dấu hiệu mất an toàn hoặc không đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành.
Những loại cầu trục nào phải kiểm định?
Không phải chỉ những hệ thống có tải trọng rất lớn mới thuộc diện phải kiểm định. Trên thực tế, hầu hết các thiết bị nâng hạ được sử dụng trong hoạt động sản xuất đều cần được xem xét theo quy định pháp luật hiện hành.
Bao gồm:
Cầu trục dầm đơn.
Cầu trục dầm đôi.
Cổng trục ngoài trời.
Bán cổng trục.
Các thiết bị nâng hạ sử dụng pa lăng điện hoặc pa lăng cáp trong dây chuyền sản xuất.
Việc xác định chính xác đối tượng phải kiểm định cần căn cứ vào tải trọng, đặc điểm kết cấu và quy định pháp luật tại thời điểm áp dụng. Vì vậy, doanh nghiệp nên tham khảo đơn vị chuyên môn nếu chưa chắc chắn về tình trạng pháp lý của thiết bị mình đang sử dụng.
Khi nào doanh nghiệp phải thực hiện kiểm định?
Việc kiểm định không chỉ diễn ra một lần duy nhất sau khi mua thiết bị mà còn được thực hiện nhiều lần trong suốt vòng đời khai thác.
Kiểm định trước khi đưa thiết bị vào sử dụng
Sau khi hoàn thành lắp đặt, cầu trục hoặc cổng trục không được đưa vào vận hành ngay nếu thuộc diện phải kiểm định.
Thiết bị cần trải qua quá trình kiểm tra hồ sơ kỹ thuật, đánh giá hiện trạng, thử không tải và thử tải trước khi được cấp chứng nhận đủ điều kiện hoạt động. Đây là bước giúp xác nhận toàn bộ hệ thống đã được lắp đặt đúng thiết kế và đáp ứng các yêu cầu về an toàn.
Kiểm định định kỳ trong quá trình khai thác
Sau thời gian sử dụng, doanh nghiệp phải tiếp tục thực hiện kiểm định theo chu kỳ được quy định.
Chu kỳ này có thể thay đổi tùy từng loại thiết bị, điều kiện làm việc và quy định pháp luật tại từng thời điểm. Đối với các thiết bị làm việc với tần suất cao hoặc trong môi trường khắc nghiệt, việc theo dõi lịch kiểm định càng trở nên quan trọng nhằm tránh tình trạng quá hạn dẫn đến vi phạm quy định hoặc ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất.
Kiểm định sau khi sửa chữa hoặc cải tạo lớn
Ngoài kiểm định định kỳ, thiết bị cũng có thể phải kiểm định lại khi xảy ra các trường hợp đặc biệt như thay đổi kết cấu chịu lực, thay đổi cơ cấu nâng hạ hoặc sửa chữa các hạng mục quan trọng ảnh hưởng đến mức độ an toàn.
Trong những trường hợp này, việc kiểm định giúp xác nhận hệ thống vẫn đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật trước khi đưa trở lại vận hành, hạn chế tối đa rủi ro trong quá trình khai thác lâu dài.
Quy trình kiểm định cầu trục diễn ra như thế nào?
Nhiều doanh nghiệp cho rằng kiểm định chỉ là việc thử tải và cấp giấy chứng nhận. Thực tế, đây là một quy trình kỹ thuật gồm nhiều bước nhằm đánh giá toàn diện mức độ an toàn của thiết bị trước khi tiếp tục đưa vào sử dụng.
Kiểm tra hồ sơ và tình trạng thực tế
Bước đầu tiên là kiểm tra hồ sơ kỹ thuật của thiết bị như lý lịch máy, bản vẽ, hồ sơ lắp đặt, các biên bản kiểm định trước đó và nhật ký bảo trì nếu có.
Sau đó, kiểm định viên sẽ đánh giá hiện trạng bên ngoài của hệ thống, bao gồm kết cấu thép, mối hàn, bu lông liên kết, cơ cấu nâng hạ, cơ cấu di chuyển và các thiết bị an toàn. Việc đối chiếu giữa hồ sơ và thực tế giúp phát hiện những thay đổi hoặc hư hỏng có thể ảnh hưởng đến khả năng làm việc của thiết bị.
Kiểm tra hệ thống điện và vận hành
Bên cạnh phần cơ khí, hệ thống điện cũng là hạng mục được kiểm tra kỹ lưỡng.
Các bộ phận như tủ điều khiển, giới hạn hành trình, nút dừng khẩn cấp và hệ thống cấp điện đều phải đảm bảo hoạt động bình thường. Đối với những thiết bị sử dụng ray điện an toàn, kiểm định viên sẽ đánh giá tình trạng làm việc của toàn bộ hệ thống ray điện cầu trục doanh nghiệp đang sử dụng.
Ở một số hệ thống cấp điện bằng thanh dẫn kín, các loại ray điện hộp kín loại 3P, 4P hoặc 6P cũng cần được kiểm tra khả năng tiếp xúc điện, độ ổn định và tình trạng cách điện nhằm đảm bảo nguồn cấp luôn an toàn trong quá trình vận hành.
Thử không tải và thử tải
Sau khi hoàn thành các bước kiểm tra ban đầu, thiết bị sẽ được chạy thử không tải nhằm đánh giá hoạt động của cơ cấu nâng, di chuyển và các thiết bị bảo vệ.
Tiếp theo là quá trình thử tải theo đúng quy trình kỹ thuật. Đây là bước quan trọng để xác định khả năng chịu tải thực tế cũng như đánh giá độ ổn định của toàn bộ hệ thống khi làm việc dưới điều kiện gần với thực tế sản xuất.
Những hạng mục thường phát hiện không đạt trong quá trình kiểm định
Không phải mọi thiết bị đều vượt qua kiểm định ngay từ lần đầu. Đối với những hệ thống đã vận hành nhiều năm, một số lỗi thường xuyên được phát hiện trong quá trình kiểm tra.
Hệ thống cấp điện xuống cấp
Sau thời gian dài sử dụng, các bộ phận cấp điện có thể xuất hiện tình trạng lão hóa, nứt vỏ cáp, tiếp xúc điện kém hoặc oxy hóa đầu nối.
Đối với các hệ thống sử dụng cáp điện cầu trục, kiểm định viên sẽ đánh giá toàn bộ đường cấp điện, bao gồm cả cáp điện dẹt và cáp điện tròn tùy theo cấu hình của từng thiết bị. Nếu phát hiện dấu hiệu mất an toàn, doanh nghiệp cần khắc phục trước khi được cấp chứng nhận kiểm định.
Cơ cấu di chuyển bị mài mòn
Một hạng mục khác thường được lưu ý là hệ thống di chuyển.
Nếu bánh xe cầu trục bị mài mòn không đều, xuất hiện khe hở lớn tại ổ bi hoặc có dấu hiệu lệch ray, thiết bị có thể không đáp ứng yêu cầu về độ ổn định trong quá trình vận hành. Việc phát hiện và xử lý sớm những hư hỏng này không chỉ giúp thiết bị đạt yêu cầu kiểm định mà còn giảm đáng kể chi phí sửa chữa trong tương lai.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì trước khi kiểm định?
Việc chuẩn bị đầy đủ trước ngày kiểm định sẽ giúp quá trình thực hiện diễn ra thuận lợi và hạn chế việc phải kiểm định lại.
Doanh nghiệp nên chuẩn bị đầy đủ hồ sơ kỹ thuật của thiết bị, sắp xếp khu vực thử tải, bố trí nhân sự phối hợp với đơn vị kiểm định và kiểm tra sơ bộ toàn bộ hệ thống trước khi tiến hành. Nếu phát hiện các hư hỏng rõ ràng như rò điện, biến dạng kết cấu hoặc các thiết bị an toàn không hoạt động, nên khắc phục trước để tránh ảnh hưởng đến kết quả kiểm định.
Kết luận
Kiểm định cầu trục không chỉ là yêu cầu bắt buộc theo quy định pháp luật mà còn là giải pháp giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro và đảm bảo an toàn trong quá trình sản xuất. Thực hiện kiểm định đúng thời hạn sẽ giúp phát hiện sớm các hư hỏng tiềm ẩn, hạn chế sự cố và kéo dài tuổi thọ của hệ thống nâng hạ.
Với kinh nghiệm trong lĩnh vực cầu trục và cổng trục công nghiệp, Tuấn Cầu Trục hỗ trợ doanh nghiệp khảo sát hiện trạng, bảo trì, sửa chữa và tư vấn các giải pháp nâng cấp thiết bị nhằm đáp ứng yêu cầu vận hành cũng như kiểm định theo quy định hiện hành.
TUẤN CẦU TRỤC – CẢI TIẾN MỖI NGÀY
Website: https://tuancautruc.com/
Hotline: 09 686 55 438
Youtube: https://www.youtube.com/@tuancautruc
Facebook: https://www.facebook.com/tuancautruc
Linkedin: https://www.linkedin.com/in/tuancautruc1980
Blogspot: https://tuancautrucdl.blogspot.com/
Văn phòng: DG07-14 Khu Đấu Giá QSD đất khu tái định cư Kiến Hưng, Phường Kiến Hưng, Hà Nội.
Nhà máy: Cụm công nghiệp Phương Trung, Thanh Oai, Hà Nội.
